Sağlık

“MAZERETİM VAAAR! ÖFKELİYİM BEN ”ÖFKE KONTROLÜ”

Yazar :  | 

“Sevgili psikolog Talya Çelik bundan sonra mümkün olduğunca bizleri yazıları ile bilgilendirmeye devam edecek. Kendisinin hazırladığı ilk konu Öfke ve Öfke Kontrolü… Bakalım neymiş bu öfke, bize neler yapıyormuş? “

Herkese merhabalar,

Bu yazımda sizlerle, çoklukla karşılaştığımız öfke kontrol problemi ile ilgili konuşmak istiyorum. Aslında öfke de; heyecan, sevinç veya mutluluk gibi yaşamınızı sürdürmek için gerekli olan, temel hislerimizden biridir, onsuz yaşam yaşayamazsınız fakat sürekli onunla da yaşayamazsınız. Hayatınızda kontrol edemediğiniz her şey size zarar verme potansiyeline sahiptir, öfke kontrol problemi de böyledir. Aslında kendinizde olan belirli seviyede ki öfke normaldir, çünkü dediğim gibi öfke temel bir histir, bir nevi vücudun kendini savunma mekanizmasıdır, kişinin bir noktaya odaklanmasını sağlayan bir uyarandır. Ne zaman ki bu öfke etrafınızdaki insanlara veya kendinize zarar vermeye başladı, işte orada bir problem var demektir.

ÖFKENİN BELİRTİLERİ

Öfkelendiğimizde vücudumuz fiziksel veya duygusal olarak bazı tepkiler gösterir. Bunları 2 grupta gözlemleyebiliriz; İlk olarak Doğrudan Gözlemlenebilen tepkiler; Yüksek sesle konuşmak ,kırıp dökmek,vurmak,bağırıp çağırmak, saldırmak vb. İkinci olarak Dolaylı yoldan Gözlemlenebilen tepkiler; yani vücudun içten içe öfke yaşadığını bize gösteren işaretlerdir bunlar. Örnek olarak; depresyon, kaygı bozukluğu, stres, psikomatik bozukluklar,asosyallik,mutsuzluk ve gerginlik, ağlama nöbetleri vb Aslında özet olarak ilk tepki olan Doğrudan ‘öfkesini direkt belli eden, içinde tutmayan’ kişiler, ikinci tepki Dolaylı olan da ‘öfkesini içinde biriktiren, içine atıp bunun sıkıntılarını yaşayan’ kişilerdir.

ÖFKE BOŞALTIMI HER ZAMAN İYİ MİDİR?

Son zamanlarda yapılan araştırmalara göre artık öfke boşalımı doğru ve yapılması gereken bir davranış değildir. Bazı insanlar bu durumu diğer kişileri kırmak veya incitmek için alınmış bir onay gibi algılayıp, öfkesini karşıdaki kişiye söyleme adi altında kırmaya, incitmeye hatta şiddet uygulamaya başlayarak saldırganlığı arttırdığı ve çözüm odaklı olmadığı görülmüştür. O yüzden öfke boşaltımı yerine öfkenin temel sebebini bulup kendi içinizde veya yardım alarak o sebeple mücadele edip yok etmek, en doğrusu olarak kabul edilmektedir.

ÖFKE NE ZAMAN BİZİM İÇİN BİR ‘PROBLEM’ DEMEKTİR?

1. Öfkelendiğinizde kendinizi kontrol edemediğinizi düşünüyormuşsunuz?

2. Sakinleştiğiniz zaman, öfkelendiğinizde yaptığınız bir hareketten veya söylediğiniz bir sözden dolayı pişmanlık duyuyormuşsunuz?

3. Öfkelendiğinizde uyuşturucu maddeler veya alkol kullanıp, rahatladığınızı düşünüyormuşsunuz?

4. Öfke size odak problemi yaşatıyor mu? ( iş veya okul hayatında)

5.Öfkeli olduğunuzda karşınızdakilere şiddet içeren fiziksel tepkiler veriyor musunuz?

6.Öfke kaynaklı gözaltına alınma veya kanuni işlem görme durumunuz oldu mu?

7.Öfke çevrenizdeki kişilerle olan ilişkilerinizi etkiliyor mu?

8.Öfkeniz dindikten sonra, yaşadığınız öfkenin şiddetini hiç dışarıdan bir göz imiş gibi düşünüp tedirgin olduğunuz oldu mu?

İşte bunlar öfke problemi yaşayan kişilerde görülen genel belirtilerdir. Bunlardan 2 veya 3 tanesini bile kendinizde görüyorsanız oto kontrolünüzü sağlamaya çalışmalı ve bir yardım almalısınız.

SİZCE SADECE ‘ÖFKE’ Mİ ÖFKEDİR?

Öfke herkesin sandığı gibi kendini sadece bağırarak çağırarak göstermez, kılık değiştirerek hayatımızın bir çok yerinde var olur. Farkında olunmadan yapılan bazı davranışlar aslında öfkenin ta kendisidir. Memnuniyetsizlik Offf biz neden geldik ki buraya çok mu lazımdı Şikayet etmek Ben mi istedim burada okumayı ailem zorladı Hüzün

Hayat bizi buralara getirdi be arkadaşım biz mi bunu istedik Umutsuzluk Artık bitti bir daha düzelmeyecek biliyorum Stres Zaten stresliyim üstüme gelme yeter Susmak Konuşmaya gerek yok artık nasıl olsa anlamıyor (Öfke birikiminin en tehlikeli olduğu durumlardan biridir susmak) Bu gibi durumlar, öfke ile aynı oranda tehlikeli ve kişiye zararlıdır.

SEBEBİ ÖFKE OLABİLİR

Yine bir ‘içinize atıyorsunuz atmayın’ vakası ile karşı karşıyayız. Depresyonda da bahsettiğimiz gibi bastırılan duygu veya düşünceler bize fizyolojik, zihinsel veya psikolojik olarak olumsuz yönde geri dönüş sağlayabilir. Öfkenin bastırılması psikolojik olarak kişide depresyon, stres bozukluğu, anksiyete, sosyal fobi gibi problemleri tetiklediği gibi aile veya sosyal yaşantısında ki ilişkileri de kötü yönde etkileyebilir. Fizyolojik olarak vücutta sanılandan daha fazla olumsuz şeyi tetikleyebilir, örnek olarak; kalp, solunum ve böbrek problemleri, kan şekeri oranı, tansiyon, sinir sistemi rahatsızlıkları, dolaşım bozuklukları gibi belirtiler gösterirken, zihinsel olarak da konsantrasyon bozukluğu,unutkanlık,uykusuzluk,dikkatsizlik gibi şeyleri de yanında getirir.

ÖFKEMİZİ NASIL KONTROL EDEBİLİRİZ?

1. GEVŞEME

Doğru şekilde nefes alıp vererek yukarı çıkan tansiyon ve adrenalini normal seviyesine indirmeliyiz.

2. OLUMLAMA YAPMA

Karşı karşıya kaldığımız durumla ilgili öfkemizi arttıran bir diğer unsur ‘kendimiziz’. Çoğu kişinin kendi kendini doldurduğu olmuştur. Örnek olarak ‘her şey mahvoldu, bittim ben’ demek yerine ‘tamam bazı şeyler kotu gidiyor ama dünyanın sonu değil’ demek gibi.

3. ŞÜPHE

Aklınız da her zaman öfkelendiğiniz şeyin kaynağını veya sebebini yanlış biliyor olabileceğiniz ihtimalini bulundurun ve tepki vermeden önce bir düşünün.

4. İLETİŞİM

İletişim her şeyde olduğu gibi burada da büyük önem taşır. Öfkeli insanlar genelde karşısında ki olayla veya kişiyle ilgili düşünmeden yargısız infazda bulunurlar. Tartışma sırasında karşınızdakini anlayabilmek için olabildiğince sakin kalıp, tepkilerinizi kontrol edip kelimelerinizi seçerek kurmak en sağlıklısıdır, çünkü bunun sonucunda geri dönülmez yollara girebilirsiniz.

5. KAÇINMA (GÖRMEZDEN GELME)

Bazı şeyler (önem derecesi de önemli tabi ama) görmezden gelebileceğiniz düzeyde ise görmemeyi tercih edin. Örnek olarak; çocuğunuzun odası dağınık, siz uyarıyorsunuz ama toplamıyor, her önünden geçtiğinizde öfkeleniyorsunuz. O zaman kapatın kapıyı ve görmeyin. Çocuğunuz odasını düzenli tutmalı evet ama buradaki asıl konu sizin sakin olmanız, düzen değil.

6. ALTERNATİFLER BULMAK

Sizi öfkelendiren şeylere alternatifler bulup onları yine görmezden gelmelisiniz. Bir şey sizi öfkelendirdiğinde oturup buna saatlerce öfkelenip kendinizi yiyeceğinize onu size unutturacak muadil bir çözüm bulmaya odaklanmalısınız. Tıpkı çocuklar sinirlendiğinde, sizin ‘hadi hemen kafasını başka yere odaklayalım’ dediğiniz gibi.

7. ORADAN UZAKLAŞMAK

Bazı insanlar öfkelendiğinde hemen konuşmak bazıları ise oradan uzaklaşmak ister. Aslında uzaklaşmak o an için en iyi olanıdır çünkü öfkeli olduğunuzda beyin normaldeki gibi düşünemez. Kişinin uzaklaşıp sakinleştikten ve olaylara mantık çerçevesinde bakabilmeye başladıktan sonra konuşması tercih edilmelidir.

8. SPOR YAPMAK

Spor yapmak hepimizin bildiği gibi hem bedensel hemde ruhsal açıdan kişiye çok iyi gelir. Olan kötü enerjiyi içinizden atmak ve rahatlamak için başvurabileceğiniz en önemli yollardan biri spor yapmaktır.

9. UZMANA DANIŞMAK

Eğer bu dediklerimi tek başınıza uygulamakta zorluk çekiyorsanız, ‘Yok Talya hanım ben yapamıyorum, kendimi bu konuda kontrol edemiyorum’ diyorsanız, mutlaka bir uzmana başvurmanızı tavsiye ederim. Son olarak şunları söylemek isterim ki, öfke dediğimiz gibi, diğer duygularınız gibi doğal ve doğru kullanıldığın da (oto kontrol sağlanabildiğinde) yaşamın sürdürebilmesi için gerekli bir etkendir. Fakat maalesef toplumumuz da bunu yapabilen kişi sayısı oldukça az. Öfke ayrıca öğrenilebilen bir şeydir. Sizden rica ediyorum özellikle çocuklarınızın yanında veya onlara karşı bu konularda daha hassas olun, çünkü onun iç dünyasında ileride ne gibi yaralar açabileceğinizi tahmin bile edemezsiniz. Kişinin bu konuda otokontrolünü sağlaması bazen zor olabiliyor, özellikle çevresel, sosyoekonomik durumlar vs durumu iyice zorlaştırıyor. O yüzden eğer kendiniz bir çözüm bulamıyor veya kendinizi kontrol edemiyorsanız, kendi ruh sağlığınız ve çevrenizdeki insanların ruh sağlığı için biraz öncede dediğim gibi mutlaka bir uzmandan yardım alın.

 

Bilgi ve İletişim için; Talyahkm@gmail.com

bir görüş bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir